Sukuk: het geld achter de halal lening en de toegang voor Belgische beleggers

🇧🇪 Cette page existe aussi en français : version française

Wat een sukuk is

Een sukuk is een certificaat dat een aandeel vertegenwoordigt in een concreet actief of project: een gebouw, een vloot vliegtuigen, een infrastructuurwerk of een portefeuille van murabaha-contracten. De houder ontvangt een deel van de inkomsten die dat actief oplevert, zoals huur of winstmarge.

Op de vervaldag koopt de uitgever het actief terug tegen een afgesproken prijs, en de belegger krijgt zijn inbreng terug. Het rendement komt dus uit een echte economische activiteit en niet uit rente op een geleend bedrag, wat het onderscheidt van een klassieke obligatie.

Het verschil met een gewone obligatie

Wie een obligatie koopt, leent geld aan een staat of bedrijf en ontvangt rente. Wie een sukuk koopt, wordt mede-eigenaar of begunstigde van een actief. In de praktijk lijken de uitbetalingen vaak op elkaar, maar de juridische grondslag verschilt fundamenteel.

Sommige geleerden bekritiseren sukuk waarbij de terugkoop tegen de nominale waarde gewaarborgd is, omdat die structuur dicht bij een obligatie komt. Andere structuren delen ook het risico van het actief. Een belegger leest daarom best het prospectus en de sharia-verklaring.

Hoe sukuk de banken van halal leningen financieren

Een participatieve bank in Marokko of een islamitische bank in de Golf mag geen rentedragend krediet opnemen op de interbancaire markt. Om haar murabaha-woonfinancieringen en ijara-contracten te betalen, gebruikt ze deposito's van klanten en halal instrumenten zoals sukuk.

Een bank kan een pakket van lopende murabaha-contracten bundelen en er sukuk op uitgeven. Beleggers kopen die certificaten en ontvangen een deel van de winstmarges die de kopers van woningen betalen. Met het opgehaalde geld kan de bank opnieuw nieuwe financieringen verstrekken.

Waarom dat ook een Belgische lener aanbelangt

Zonder halal herfinanciering kan een islamitische bank maar zoveel woningen financieren als haar deposito's toelaten. Een volwaardige islamitische bank in België zou dus toegang moeten hebben tot sukuk of vergelijkbare instrumenten, anders blijft haar kredietaanbod klein en duur.

Ook de liquiditeitsregels van de toezichthouders spelen mee. Banken moeten een buffer van snel verhandelbare activa aanhouden, meestal staatsobligaties. Een islamitische bank zoekt daarvoor sukuk van overheden of internationale instellingen, die op de Europese markt nog schaars zijn.

Wie biedt dit product aan in België?

Een Belgische uitgifte van sukuk bestaat niet, en Belgische banken verkopen ze niet aan particulieren. Wie wil beleggen, gaat via een online broker zoals Lightyear of eToro en zoekt een fonds dat in sukuk belegt; de beschikbaarheid moet per geval worden nagegaan.

De app Zoya controleert de conformiteit van een fonds of effect. Umnia Bank, de eerste participatieve bank van Marokko, illustreert waarvoor sukuk dienen: zij financiert via murabaha woningen voor Marokkanen in binnen- en buitenland en heeft daarvoor halal middelen nodig.

Als particulier in sukuk beleggen

1. Zoek een fonds of ETF dat in sukuk belegt en een sharia-verklaring heeft.
2. Controleer bij uw broker of het fonds voor Belgische klanten beschikbaar is.
3. Lees het document met essentiële informatie en de risicoklasse.
4. Vergelijk de lopende kosten met die van een aandelenfonds.
5. Bewaar de jaaroverzichten voor uw belastingaangifte.

Individuele sukuk worden meestal uitgegeven in grote coupures voor institutionele beleggers en zijn moeilijk verhandelbaar voor particulieren. Een fonds biedt spreiding over verschillende uitgevers en landen. Houd er rekening mee dat veel sukuk in dollar noteren, wat een wisselkoersrisico meebrengt.

Risico's van sukuk

Sukuk zijn niet risicoloos. De uitgever kan in betalingsmoeilijkheden komen, het onderliggende actief kan aan waarde verliezen en bij stijgende marktrentes daalt ook de koers van sukuk. De sharia-structuur beschermt niet tegen een slechte kredietwaardigheid.

Bij een wanbetaling hangt veel af van de vraag of de houders eigenaar zijn van het actief of enkel een vordering hebben. In het eerste geval kunnen ze zich op het actief verhalen, in het tweede staan ze in de rij met andere schuldeisers.

• certificaten zonder vermelding van het onderliggende actief
• aanbiedingen buiten een gereglementeerde markt of broker
• een gegarandeerd hoog rendement in combinatie met een islamitisch label
• verkopers die vragen om contant geld of crypto over te maken

Wat sukuk in België zouden opleveren

Als Belgische overheden of bedrijven sukuk zouden uitgeven, kregen moslimspaarders eindelijk een halal alternatief voor de populaire staatsbons en voor klassieke spaarcertificaten van banken. Een lokale islamitische bank zou bovendien halal liquiditeit vinden om meer murabaha- en ijara-woonfinancieringen te verstrekken.

Zo'n stap zou geen Belgische uitzondering zijn. Verschillende Europese landen en instellingen hebben al ervaring met sukuk. Een uitgifte gekoppeld aan sociale woningen of scholen zou bovendien een concreet maatschappelijk doel combineren met een halal belegging.

Zijn sukuk halal?

Sukuk die gekoppeld zijn aan een reëel actief en goedgekeurd door een sharia-raad, worden algemeen als halal beschouwd. Over structuren met een gewaarborgde terugkoopprijs bestaat discussie. Lees de sharia-verklaring en raadpleeg bij twijfel een vertrouwde geleerde.

Kan ik in België sukuk kopen?

Niet bij een Belgische bank, wel via sommige online brokers die fondsen met sukuk aanbieden. Controleer vooraf of het fonds openstaat voor Belgische particulieren en welke documenten beschikbaar zijn. Individuele sukuk zijn voor particulieren meestal te groot.

Hoe worden sukuk belast in België?

De uitkeringen van een sukuk-fonds worden voor de Belgische fiscus behandeld zoals andere roerende inkomsten. Bij een fonds kunnen roerende voorheffing en beurstaks van toepassing zijn. Vraag bij twijfel advies, omdat de kwalificatie van sukuk niet uitdrukkelijk geregeld is.

Waarom zijn sukuk belangrijk voor een halal hypotheek?

Een islamitische bank kan geen gewone lening met rente opnemen. Door sukuk uit te geven of te kopen, haalt ze halal geld op en beheert ze haar liquiditeit. Zonder die bron blijft het aanbod van halal woonfinanciering beperkt en duurder.